نی نامه
از : دکتر محمد رضا ترکی
( وبلاگ فصل فاصله )
نی نامه را که با « بشنو این نی چون حکایت می کند » آغاز می شود ، روح مثنوی دانسته اند و بقیۀ شش دفتر مثنوی را شرحی بر آن چند بیت آغازین شمرده اند . گویا مولوی نی نامه را نخست به عنوان اثری مستقل سروده و بعداً به درخواست مریدان آن را ادامه داده و با شرح و بسط مفاهیم نی نامه کتاب جاودان مثنوی را آفریده است .
نکتۀ دیگر اینکه مولوی در بسیاری از سروده هایش از تخلص « خاموش » یا « خمش » یا « خامش » و حتی ... « خمش کن » استفاده می کند که نشان می دهد آن چه برایش در تخلص مهم است مفهوم خاموشی است . البته بسیاری از آثارش فاقد تخلص است که نشان می دهد چندان در آوردن آن نبوده است!
با این دو مقدمه وقتی به نی نامه به عنوان اثری مستقل نگاه می کنیم و در جستجوی تخلص مولانا در پایان آن بر می آییم به این بیت می رسیم :
در نیابد حال پخته هیچ خام پس سخن کوتاه باید والسلام
آیا « سخن کوتاه باید » اشاره ای به تخلص مولانا نمی تواند باشد ؟