چقدر پیش تو صفرم! توبیستی تو صدی

تو کیستی که برای تو نیستم عددی؟

به حل مسئله ات قد نمی دهد عقلم

چقدر در صف لاینحلی بلندقدی!

من از ریاضی تو ارتفاع را بلدم

تو از علوم نگاهم نجوم را بلدی

هم از انار تو بی بهره ام هم از بادام

از این دو نوبر باغت به من بده سبدی

کجاست مقصد این رودهای تاریخی

نشان بده که تو جغرافیای مستندی

غلط نوشته ام املای خوب بودن را

که افتتاح نکردم به یا علی مددی

چه بود زندگی ِبی تو؟  زنگ تفریحی

گذشت زودتر از زود و زنگ را تو زدی

در آستانه ی خرداد مرگ می لرزم

خدا کند که نگیریم نمره های بدی!

اميرحسين بهمني

طنين زار زار ِ مويه ها  ازآن سوي  تو را به گشايش ِ راز ِ خويش مي خواند: سنج ها گويي  سنگ بر سينه مي زنند . بغض ِ طبل ها در فراز و فرود ِ پياپي ِ كوبه ها مي شكوفد و فريادِ  «اهل حرم »را در تالار ِتاريخ ِهميشه كوفه  فرا ياد مي آورد .«علم » سر به آسمان ،آغوش خود را به روي ِ سوگواران ِ گرداگرد ايستاده  گشوده است . خيمه اي سبز گون اين سو و خرگهي آتشين آن سوي تر .  ناگاه، نگاه تو  و در دشت ، سرخ جامه اي دشنه در دست كه به شمر مي ماند ؛ تازان به قصد خيمه ي تشنگان مي خواند:

عباس اي گردون وقار  بيرون دمي تشريف آر    عرضي بود در خدمتت اي مير گردون اقتدار

دكتر محمدرضا تركي

از دست بوس میل به پابوس کرده ای
خاکت به سر ترقی معکوس کرده ای !

ترقی معکوس که عبارت رندانه و طنزآلود تنزل است , گویا از دوران صفویه به این سو رواج یافته است.وقتی می گویند فلانی ترقی معکوس کرده یعنی دستخوش ادبار و بازگشت شده و نه تنها از خود رشدی نشان نمی دهد , بلکه هر روز دچار پسرفت نیز می شود. همین اصطلاح در یک رباعی منسوب به ابوسعید ابوالخیر( متوفی ۴۴۰ ه ق) نیز آمده است :

جمله‌های دیوانه از نظر نحوی و گاه از منظر معناشناختي درست است؛ اما میان جمله‌هایش ربط و انسجام وجود ندارد. هر جمله در یک حرکت افقی پیش می‌رود تا درنگ پایانی و نقطه سرخط. جمله بعدی آغاز یک حرکت افقی جداگانه و بي ربط در موازات جمله قبلی است. اندیشه ها در محور افقی حرکت رفت و برگشت دارد. آیا او می‌تواند یک پاراگراف استوار و محکم بسازد؟

جهت اطلاع آقاي يحيوي عزيز

منبع :سامانه ي دكتر محمود فتوحي مندرج در پيوند هاي همين وبلاگ

استادان محترمی که این بیت از مخزن الاسرار را شرح کرده اند , اتفاق نظر دارند که نظامی از "الف" و "میم" نظر به مفاهیم مستهجنی داشته که از ذکر آن معذوریم و خواننده محترم را – در صورت ضرورت -  به حواشی مرحوم وحید دستگردی و دکتر زنجانی و دیگران ارجاع می دهیم.با توجه به همین برداشت از بیت است که استادان محترم در دانشکده های ادبیات , عموما از شرح و تدریس این بیت شانه خالی می کنند یا با شرم و حیای استادانه خاصی به اجمال از آن در می گذرند!

1 . اشاره (طرح موضوع)

«ادبیات حماسی» یکی از انواع و شاخه های مهم ادبیات در جهان است و در ادب پر برگ و بار فارسی نیز، این نوع در گستره ی زمانی طولانی (از دوره ی مادها تا عصر حاضر) همواره حضور و نمود داشته است.

در این نوع ادبی، الگوها و بن مایه هایی به چشم می خورد که بارها تکرار شده اند.
«تقابل پدر و پسر» نیز از جمله ی این الگوها است که در ادبیات جهان و همچنین ادب حماسی کشورمان می توان نمونه های متعددی از آن به دست داد.