تبليغاتX
ادب دان
تذكرات مهم :

رعايت بارم بندي درطرح سؤالات امتحانات نهايي الزامي ولي درامتحانات داخلي پيشنهادي است. بديهی است رعايت بارم بندی درطراحی سئوالات امتحانات هماهنگ کشوری يا استانی از تضيع حق دانش آموزان جلوگيری خواهد کرد.
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 14:44  توسط اميرحسين بهمني  | 

رضا سیدحسینی متولد اردبیل ۲۲ مهر ۱۳۰۵ - ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸ نویسنده و مترجم ایرانی است. سیدحسینی همچنین سرپرست و عضو اصلی تألیف و ترجمهٔ مجموعهٔ شش جلدی «فرهنگ آثار» بوده است

كار ترجمه را از سن ۱۶ سالگی با ترجمه از تركی قفقازی و تركی استانبولی شروع كرد.وی پس از آن نزد کسانی چون دکتر پرويز ناتل خانلری و عبدالله توکل زبان فرانسه را یاد گرفت و اولین ترجمه‌اش از اين زبان در سال ۱۳۲۶ منتشر شد


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 14:41  توسط اميرحسين بهمني  | 

تقدیم به همه ی معلمان

امیرحسین بهمنی

به شنها رد پا می ماند و بس

عبور موج ها می ماند و بس

صدف آویزه ی گوشش همین است

صدا تنها صدا می ماند و بس

بر این ساحل صدایت مثل دریا

برایم آشنا می ماند و بس

صدایت را اگر از من بگیرند

سکوت نارسا می ماند و بس

صدایم کن صدایت خوب خوب است

و خوبیها به جا می ماند و بس

به یاد شاعران از باغ سوسن

گلی مثل شما می ماند و بس

اگر مردم نمی دانند لادن...



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه چهاردهم اردیبهشت 1388ساعت 17:48  توسط اميرحسين بهمني  | 

عین الله اسدی گرجی از بهشهر

مي تراود مهتاب،

مي درخشد شبتاب

نيست يك دم شكند خواب به چشم كس و ليك

غم اين خفتهﻯ چند،

خواب در چشم ترم مي شكند.



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه نهم اردیبهشت 1388ساعت 8:37  توسط اميرحسين بهمني  | 


نگاهی به شعر و شاعری دکتر غلامرضا رحمدل

اکبر اکسیر


* دکتر غلامرضا رحمدل شرفشادهی جزو شاعران دوشنبه‌های دهه پنجاه است که به شعر شمال شور و طراوتی خاص بخشید و جوانان را با نوعی از غزل آشنا کرد که می‌توان آن را غزل پاک نامید.

غزلی که آئینه صادق درون و برون شاعر بود و می‌شد از تصاویر بکر آن به جغرافیای گیلان رسید. از شالی و دریا و باران گذشت و به مرز عاطفه و عشق و صمیمیت زادبوم شاعر پرداخت.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم اردیبهشت 1388ساعت 14:40  توسط اميرحسين بهمني  | 

دکتر غلامرضا رحمدل شاعر، نویسنده و پژوهشگر سرشناس گیلانی عصر سه شنبه 25 فروردین 1388 در سن ‪ ۵۸‬سالگی در بیمارستان گلسار رشت درگذشت.
وی که از مفاخر نام آشنای علمی و فرهنگی کشور و تاثیرگذار در حوزه ادبیات دفاع مقدس بود، از سه ماه پیش بر اثر بروز سکته مغزی، در حالت کما بستری بود.
دکتر رحمدل  اولین کرسی استادی دانشکده ادبیات فارسی دانشگاه گیلان را در اختیار داشت و استاد تمام این دانشگاه بود. دکتر رحمدل آثار مختلفی را در حوزه ادبیات فارسی، شعر، پژوهش‌های دینی و مذهبی، دفاع مقدس و عاشورا به چاپ رسانده بود.
آثار او علاوه برچاپ در قالب بیش از ‪ ۱۰‬کتاب مستقل، در نشریات معتبر کشور نیز منتشر شده است.
غلامرضا رحمدل در سال 1330 در لاهیجان بدنیا آمد. وی دارای دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تربیت مدرس در سال 1371 و عضو هیئت علمی و استاد تمام دانشگاه گیلان بود.
غلامرضا رحمدل قبل از دوره دبستان بمدت 2 سال به یادگیری قران در مکتب خانه پرداخته و دوره دبستان را در روستای محل تولدش گذراند. مقطع متوسطه را در دبیرستان مهدویه لنگرود ،کارشناسی زبان و ادبیات فارسی را در دانشگاه تربیت معلم (بسال 1357) ،کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی را در دانشگاه تهران (در سال 1364) و دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تربیت مدرس در سال 1371 گذراند.
دکتر رحمدل در سالهای 1360 تا 1363 ریاست آموزش و پرورش لنگرود را برعهده داشت و معاون اداری و مالی دانشگاه آزاد واحد رشت طی سالهای 1364-1366 بود. همچنین از سال 63 تا 65 رییس آموزش وپرورش بندر انزلی و معاون جنگ دانشگاه گیلان بین سالهای 1365-1366 بودند. رییس دانشکده ادبیات وعلوم انسانی 1370-1376 معاون دانشجوئی و فرهنگی دانشگاه گیلان 1374-1375 ، مسئول بسیج اساتید استان گیلان از 1380 تا کنون عضو شورای فرهنگی عمومی استان گیلان عضو شورای فرماندهی سپاه لنگرود در سال 1359 عضو مسئول حزب جمهوری اسلامی لنگرود 1361-1363 مربی دانشگاه گیلان 1365-1371 استادیار دانشگاه گیلان 1371-1380 دانشیار دانشگاه گیلان 1380 استاد دانشگاه گیلان از سال 1385 گوشه ای از عناوینی است که این صاحب قلم و اندیشمند گیلانی بر عهده داشتند.
مرکز پژوهشی گیلان شناسی دانشگاه گیلان یادگار ماندگار آن استاد فقید است.
غلامرضا رحمدل در کنار تدریس به سرودن شعر و تحقیق می پرداخت.
بسیاری از اساتید فعلی گروه ادبیات دانشگاه های گیلان و آزاد رشت از شاگردان غلامرضا رحمدل هستند.

برنده مسابقه شعر جنگ و دریافت نامه افتخار از وزیر وقت فرهنگ وارشاد اسلامی مهر ماه 1360 ، دریافت دیپلم افتخار 8 سال دفاع مقدس از معاونت فرهنگی ستاد فرماندهی کل قوا 1368 ، احراز مقام نخست در دومین جشنواره سراسری دانشگاهیان ایران ویژه عزت وافتخار حسینی بهمن ماه 1381 ، احراز مقام سوم در مسابقه سراسری عباس(ع) باب الحوائج در بخش مقاله خرداد ماه1383 ، برگزیده کتاب سال دفاع مقدس در سال 1386 کتاب گذاره های چاه و آه ، برگزیده مسابقه نقد کتاب سال در 1386 با نام نگاهی به نقد ادبی - از سوی سرای اهل قلم بخشی از مقامهای علمی است که این استاد عزیز در طول دوران پربار و شریف زندگی خویش آنها را کسب کرده اند.
غلامرضا رحمدل دارای 5 کتاب در زمینه تاریخ اسلام و 5 کتاب در زمینه ادبیات فارسی است.وی دارای 28 مقاله چاپ شده دارد.ایشان دارای سه طرح پژوهشی می باشند.
اکبر اکسیر در مقاله زیر که در شهریور سال 87 در روزنامه اطلاعات منتشر شد با قلمی روان به معرفی ویژگی‌های شعری و شخصیتی این استاد ارجمند پرداخته بود. انتشار این مقاله را برای آشنایی هر چه بیشتر جامعه گیلان با این استاد گرانقدر را مفید می‌دانیم.
روحش شاد و پر فتوح باد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه دوم اردیبهشت 1388ساعت 14:39  توسط اميرحسين بهمني  | 

261

محمدرضا ترکی

سودابه و زلیخا شباهتهای فراوانی دارند. هر دو سخت عاشقند و به خاطر عشقشان از اریکه معشوقی که مسند طبیعی زن است ، پایین آمده اند و در این راه از بی اعتنایی معشوق و ملامت دیگران و بدنامی هم ابایی ندارند. عشق در هر دو به گونه ای است که در نهایت به نفرت نزدیک می شود و هر دو حاضر می شوند در اوج عاشقی ، معشوق خویش را با هر دسیسه و نیرنگی به کام آتش و مرگیا حبس و بند بکشانند. به خلاف نظر کسانی که ساده لوحانه "عشق" را در برابر و متضاد با " خشونت " می دانند و در شعارهای رمانتیکشان مردم جهان را از خشونت به عشق دعوت می کنند , سودابه و زلیخا ثابت می کنند که عشق در ذات خودش می تواند خشن ترین پدیده جهان و آن روی سکه نفرت باشد!!

سودابه منفورترین زن شاهنامه است. وقتی که سیاوش کشته می شود , این نفرت اوج می گیرد و کار به جایی می رسد که رستم سر آسیمه و خشمگین به دربار کاووس می شتابد و هر چه دلش می خواهد نثار او و سودابه می کند:

چو آمد بر تخت کاووس کیتیغ و ترنج
سرش بود پر خاک و پر خاک پی

بدو گفت : خوی بد ای شهریار
پراگندی و تخمت آمد به بار

تو را عشق سودابه و بدخویی
ز سر برگرفت افسر خسروی

کسی کو بود مهتر انجمن
کفن بهتر او را ز فرمان زن

سیاوش ز فرمان زن شد به باد
خجسته زنی کو ز مادر نزاد!

و بعد سودابه را از کاخ و سراپرده اش به زاری بیرون می کشد ، از موهایش می گیرد و او را با خنجر از میان به دو نیمه می کند و می کشد، بی آنکه حتی کاووس که سخت دل سپرده این زن است ، کمترین عکس العملی نشان دهد یا این عاقبت شوم را ناخوش دارد:

تهمتن برفت از بر تخت اوی
سوی کاخ سودابه بنهاد روی

ز پرده به گیسوش بیرون کشید
ز تخت بزرگیش در خون کشید

به خنجر به دو نیم کردش به راه...

اما سرنوشت زلیخا به گونه ای دیگر رقم می خورد. در داستان زلیخا حادثه قابل تامل آزمون تیغ و ترنج است. او محفلی فراهم می کند و بانوان مصر را که زبان به نکوهش او گشوده بودند فرا می خواند و آنان چون جمال یوسف را می بینند , از خود بی خود می شوند و دستهایشان را به جای ترنج می برند:

پس چون آن زنان دیده بر جمال یوسف گماشتند , زلیخا را در کار معذور داشتند , گفتند : این نه جمال بشری است...اگر غلطی است بر ماست.بار ملامت کشیدن در راه عشق چنویی رواست!( تفسیر سوره یوسف , ص 365)

آزمون تیغ و ترنج همه رفتار زلیخا را توجیه نمی کند ، اما به خوبی نشان می دهد که زلیخا از مدعیان ملامتگویش که به یک نگاه دست از ترنج نشناختند ، خویشتندارتر و باجنبه تر است! او اگر دامان عشق را به سیاهی و دسیسه نمی آلود چه بسا به واسطه عشق بزرگی که در جان داشت ، قدیسه بزرگ تاریخ عشق بود و به قول سعدی بر او هیچ ملامتی روا نبود :

گرش ببینی و دست از ترنج بشناسی
روا بود که ملامت کنی زلیخا را !

به نظر می رسد که نگاه به زن و عشق در داستان زلیخا بسیار انسانی تر و واقعی تر است از آنچه در حکایت سودابه آمده است!

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و ششم فروردین 1388ساعت 0:59  توسط اميرحسين بهمني  | 

سرانجام شیوه‌ی جریان سیال ذهنی از همه‌ی فرم‌های داستانی نزدیک‌تر به ذهن پیچیده‌ی انسان امروز در ادبیات داستانی و نیز در سینما، یعنی هم در متن و هم در تصویر، جای خود را باز کرد و به ذائقه‌ی گروهی از خوانندگان و بینندگان خوش‌تر آمد. جریان سیال ذهنی مخاطب عام نمی‌پذیرد و با داستان خطی فاصله‌ی عمیق دارد به همین خاطر این نوع ادبی موجب رضایت خاطر بخشی از جامعه شده که حوصله‌ی داستان و رمان خطی را ندارند و اثری مطابق ذهن‌شان می‌طلبند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیستم فروردین 1388ساعت 8:18  توسط اميرحسين بهمني  | 

8عید باستانی نوروز ایرانی، جشنی است که به سبب ویژگیهای آن انگیزه های انسانها را از هر قوم و مذهبی به خود جلب می کند و این مراسم از شبه قاره هند گرفته تا شمال آفریقا برگزار می شود و در این بین کشورهایی مثل افغانستان، پاکستان، و روسیه جایگاهی ویژه دارند. روسیه امروز نمادهای فرهنگی قومی ایرانی بسیاری را می توان در شهرهای بزرگ روسیه دید
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و نهم اسفند 1387ساعت 9:6  توسط اميرحسين بهمني  | 

عصر روز سه‌شنبه، سیزدهم اسفندماه سالن اجتماعات شهر کتاب مرکزی در تهران میزبان مراسم دیگری بود که به غزل‌سرای بزرگ قرن هشتم ایران اختصاص داشت
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و یکم اسفند 1387ساعت 9:9  توسط اميرحسين بهمني  | 

«سخن‌های دیرینه» به کوشش علی دهباشی از سوی نشر افکار منتشر شد.

این کتاب، مجموعه سی گفتار درباره فردوسی و شاهنامه است که طی چندین سال به قلم دکتر جلال خالقی‌مطلق در نشریات ادبی منتشر شده است.

علی دهباشی این گفتارها را جمع‌آوری و تنظیم کرده است.

مقالات این کتاب درباره شاهنامه عبارت است از؛ «تطهیر معنوی با آب در شاهنامه»، «نگاهی به فن داستانسرایی فردوسی»، «عناصر درام در برخی از داستان‌های شاهنامه»، «آغاز و انجام داستان‌های شاهنامه»، «ایران‌گرایی در شاهنامه»، «نظری درباره هویت مادر سیاوش»، «تاریخ روز پایان نظم شاهنامه» و...

آقای دهباشی پیش‌تر، مجموعه «گل رنج‌های کهن» را از دکتر خالقی منتشر کرده بود.

+ نوشته شده در  چهارشنبه چهاردهم اسفند 1387ساعت 8:11  توسط اميرحسين بهمني  | 

ادبیات معاصر ایران در هند برگزار می‌شود
سمینار ادبیات معاصر ایران با حضور هفت نویسنده، شاعر و پژوهشگر ایرانی و پژوهشگرانی از هندوستان در دانشگاه دهلی برگزار می‌شود.
مرتضی صداقت مسئول روابط عمومی کانون ادبیات ایران در گفتگو با خبرنگار مهر با اعلام این خبر گفت: این سمینار به صورت مشترک با همکاری کانون ادبیات ایران و دانشگاه دهلی در هند برگزار می‌شود و هدف از آن معرفی ادبیات امروز ایران به ویژه بعد از انقلاب اسلامی به دانشجویان فارسی زبان در هند است.


وی در ادامه افزود: از هر دو کشور ایران و هند نویسندگان، شاعران و پژوهشگران حوزه ادبیات معاصر ایران حضور خواهند داشت و به ارائه سخنرانی و مقاله خواهند پرداخت.


صداقت اضافه کرد: محمدرضا گودرزی (نویسنده و منتقد)، حسن میرعابدینی (پژوهشگر ادبیات داستانی)، حسین پاینده (مترجم و منتقد ادبی)، سعید یوسف‌نیا (شاعر)، علی عبداللهی (مترجم و شاعر)، مهرنوش قربانعلی (شاعر) و هادی سعیدی کیاسری مهمانان ایرانی این سمینار هستند که با هزینه کانون ادبیات ایران در دانشگاه دهلی حضور خواهند یافت.


وی با بیان اینکه پروفسور چهندر شیکهر مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه دهلی میزبان اصلی این سمینار است گفت: چند پژوهشگر نیز از هند درباره تاثیر و تاثر زبان و ادبیات فارسی بر زبانهای اردو، پنجابی و انگلیسی و نیز موضوع ادبیات معاصر ایران سخنرانی خواهند کرد.


این مقام مسئول در کانون ادبیات ایران درباره زمان و مکان برگزاری این سمینار نیز گفت: سمینار ادبیات معاصر ایران روزهای 17 و 18 فوریه امسال (29 و 30 بهمن) سه‌شنبه و چهارشنبه این هفته در دانشگاه دهلی برگزار می‌شود
+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام بهمن 1387ساعت 16:2  توسط اميرحسين بهمني  | 

 سیری در آثار ایرج میرزا

 

مجموعه «سیری در زندگی و آثار ایرج میرزا» با ویرایش علی دهباشی از سوی انتشارات اختران در ۴۷۰ صفحه به چاپ رسیده است.

قرار است این مجموعه در ۲۷ بهمن ماه (۱۵ فوریه) به بازار کتاب عرضه شود.

ایرج میرزا از شاعران برجسته عصر مشروطیت است که از وی به عنوان یکی از شعرای برجسته دوران تجدد در ادبیات ایران یاد می‌کنند.

دکتر شفیعی کدکنی در خصوص زمینه اجتماعی شعر ایرج میرزا می‌نویسد: «صدای اصلی مشروطیت، بیشتر، با میهن‌پرستی است یا انتقاد اجتماعی. و این صدا بیشتر در شعر ایرج و بهار دیده می‌شود. بعد از گذشت چندین دهه، من گوشم را که به دیوار مشروطیت می‌گذارم، دو صدا را می‌شنوم: صدای بهار (و بالطبع عارف قزوینی و میرزاده عشقی) و صدای ایرج.»

مجموعه مقالات کتاب «سیری در زندگی و آثار ایرج میرزا» گزیده‌ای از مقالاتی است که در کتاب‌ها و نشریات ادبی درباره زندگی و سروده‌های ایرج میرزا منتشر شده است.

بخشی از این مقالات عبارتند از: «مقدمه تحلیلی در شناخت ایرج» از علی دهباشی، «سیری در زندگی و آثار ایرج میرزا» از یحیی آرین پور، «ایرج، نام‌آور ناشناخته» از نادر نادرپور، «ستایشگر مادر» نوشته دکتر غلامحسین یوسفی، «اخوانیات عارف نامه ایرج میرزا» نوشته دکتر محمد علی همایون کاتوزیان، «یادی و آثاری از ایرج میرزا» از فریدون مشیری، «قدیمی ترین شعر برای کودکان» نوشته سیروس طاهباز و «دو نامه ایرج به وثوق الدوله».

چندین مقاله دیگر به همراه مراثی که در سوگ ایرج میرزا سروده شده، نیز در این کتاب آمده است.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و سوم بهمن 1387ساعت 19:38  توسط اميرحسين بهمني  | 

نويسنده : محمودرضا رجایی، از تنکابن

عنوان کتاب: سؤالات دسته بندی شده ی زبان و ادبیات فارسی آزمون سراسری 87-1380، محمودرضا رجایی، چابکسر، انتشارات نوین پویا، چاپ اول، 1387، 242 صفحه، قیمت 5000 تومان. مرکز پخش: تهران- انتشارات نوین پویا- تلفن: 09123801318/ تهران- انتشارات کلبه ی زبان- تلفن: 66493358-021/ تنکابن- زبانسرای پویا- تلفن: 4221231- 4236511- 0192/ چابکسر- انتشارات نوین پویا- تلفن: 09113418455  

کتاب مذکور از جهت دسته بندی سوالات و پاسخ گویی به آن ها از جمله کتاب های شایان توجهی است که برتری زیادی بر کتاب های تست موجود در بازار دارد. این مجموعه شامل سؤالات زبان و ادبیات فارسی کلیه ی گروه های آزمایشی سال های 87-1380 است که در چند بخش ذیل دسته بندی شده اند: بخش اول: لغت/ بخش دوم: املا/ بخش سوم زبان فارسی (الف- تکیه ی کلمات. ب- اجزای جمله. پ- تک واژ و واژه. ت- ساختمان واژه. ث- نگارش و ویرایش. چ- مباحث دیگر)/ بخش چهارم: آرایه های ادبی/ بخش پنجم: تاریخ ادبیات/ بخش ششم: درک مطلب.

در این دسته بندی، سؤالات بخش های شش گانه بر اساس تاریخ آزمون و به ترتیب گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی، گروه آزمایشی علوم تجربی، گروه آزمایشی هنر، گروه آزمایشی زبان خارجی و گروه آزمایشی علوم انسانی منظم شده و توضیحات لازم برای هر سؤال (معنی لغت، مفهوم، شمارش تک واژ و واژه و ...) با ایجازی مناسب در پانویس هر صفحه آمده اند.

پایان کتاب نیز شامل پیوست های ذیل است که مطالعه ی دقیق آن ها برای پاسخ گویی به سؤالات مربوط به تک واژ و اجزای جمله مفید و راهگشا خواهد بود: پیوست 1: تک واژ و انواع آن/ پیوست 2: انواع فعل از حیث گذر (الگوی جمله ی ساده در فارسی)/ پیوست 3: آمار آرایه های ادبی/ پیوست 4: تحلیل آماری سؤالات آزمون سراسری 87-1380/پیوست 5: پاسخ نامه.

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم بهمن 1387ساعت 13:29  توسط اميرحسين بهمني  | 


دكتر محمد رضا تركي

در این سلسله از مطالب می کوشیم به اختصار نکاتی از دیوان امام خاقانی را متذکر شویم که احیانا در شروح دیوان او به آن اشاره نشده است. مقصود ما در اینجا تنها توضیح همان نکات مغفول مانده است و خوانندگان گرامی برای شرح کاملتر ابیات می باید به شروح متداول , از آثار قدما و متاخران , رجوع فرمایند.

۱. از حلّهّ حدوث برون شو دو منزلی
تا گویدت قریشی وحدت که مرحبا
(ص ۳)

چرا خاقانی ترکیب "حله حدوث " را ساخته و چرا از میان منازل و اماکن موجود در مسیر حرم مکه به " حله " اشاره کرده است ؟ ظاهرا به این خاطر که علاوه بر موسیقی ایجاد شده به واسطه تکرار "حاء " حله به صورت ایهامی یادآور اصطلاح " حِل " - در برابر "حرم "- نیز هست.

۲ . همت ز آستانه فقر است ملک جوی
آری هوا ز کیسه دریا بود سقا
(ص 4)

مقصود از "هوا" در این بیت ظاهرا " ابر " است. این واژه به همین معنی در شاهنامه نیز این چنین به کار رفته است:

هوا پر خروش و زمین پر ز جوش
خنک آن که دل شاد دارد به نوش

همین معنی در دیوان خاقانی از جمله بر این بیت نیز قابل انطباق است :

نافه آهو شده ست ناف زمین از صبا
عقد دو پیکر شده ست پیکر باغ از هوا

۳. مگر معامله لااله الا الله
درم خرید رسول اللهت کند به بها
( ص 9)

"درم خریده" به معنی برده است , اما در اینجا شماری از اصحاب رسول الله (ع) مد نظرند که نخست برده بودند و به دست پیامبر اسلام خریده و آزاد گشتند. این افراد که به عنوان " موالی رسول خدا (ع) از آنها نام برده می شود ، در مسلمانی مقامی والا یافتند , و سلمان فارسی یکی از آنهاست.

۴. قنوت من به نماز نیاز در , این است:
که "عافنا و قنا شرّ ما قضیت لنا"
(ص 10)

مصرع دوم گویا اشاره دارد به دعای منقول از رسول الله که در آثاری چون نسب القریش و نیز در التدوین رافعی قزوینی – از آثار معاصران خاقانی – نیز آمده است : « اللهم اهدنا فیمن هدیت و عافنا فیمن عافیت ... و قنا شر ما قضیت.»

۵. گر مرا دشمن شدند این قوم معذورند از آنک
من سهیلم کامدم بر موت اولاد الزنا
(ص 18)

در شرح این بیت ، شارحان محترم معمولا به این نکته اشاره کرده اند که طلوع ستاره سهیل موجب مرگ کرمهای شبتاب می شود. به نظر می رسد جتی در صورت صحت این باور , این نکته گرهی از کار بیت نمی گشاید , چون در آن از مرگ "اولاد زنا" سخن رفته است , نه کرمهای شبتاب ؛ مگر اینکه کرمهای بی چاره را از لحاظ صحت نسب مشکل دار تصور کنیم که حرف بی هوده ای است.ظاهرا خاقانی این مضمون را از این بیت متنبی گرفته است:

و تنکر موتهم و انا سهیل
طلعت بموت اولاد الزناء

ابوالعلاء معرّی در شرح این بیت به باوری در میان عرب اشاره می کند که اگر در هنگام نسل کشی از حیوانات نر – مثل اسب و ....- از صاحب آنها اجازه نگیرند , جنینی که از این طریق در شکم حیوان ماده حاصل می گردد , با طلوع ستاره سهیل سقط خواهد شد. در چارچوب همین باور است که باید بیت پیشین خاقانی را فهمید.

۶. فلک کژرو تر است از خط ترسا
مرا دارد مسلسل راهب آسا
(ص 23)

برای درک بیشتر ظرافتهای این بیت مشهور باید توجه داشته باشیم که "مسلسل " علاوه بر "در زنجیر " به معنی نوعی شیوه خوشنویسی نیز هست که در معنی اخیر با کلمه "خط " دارای ایهام تناسب است. در این رباعی از شمس هروی که در نزهة المجالس – از آثار نزدیک به روزگار و محیط زندگانی خاقانی – آمده نیز به همین اصطلاح اشاره رفته است:

خط تو که حرفهای بی مانندش
مشکی ست که بر طَرف گل افشانندش ,

آن خط به عبارتی ست کز غایت لطف
هر چند مسلسل است می خوانندش !

ادامه دارد...

+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم بهمن 1387ساعت 13:29  توسط اميرحسين بهمني  | 

 
Copyright © 2008. All rights reserved. Contact: Navid.Tk Designed by Iran Download